2019: Happy new vegan year?

Diëtistenpraktijk Tahnee Lifestyle

Waarom is een plantaardig(er) voedingspatroon van belang voor mens, dier en milieu en wat kunnen we op dit gebied verwachten in 2019?

Geschreven door; Judith Verbaan

Vanuit milieuperspectief is het noodzakelijk dat we plantaardiger gaan eten. (14)(16) De Co2-uitstoot in Nederland is in 2018 met 0,1% gestegen in verhouding met 2017, waarvan 0,5% van de landbouw industrie. (4) Dit terwijl de CO2-uitstoot in 2030 met 49% dient te zijn teruggebracht ten opzichte van 1990. (16) Zoals het er nu naar uit ziet gaat Nederland dat bij lange na niet halen. Uit onderzoek is gebleken dat we in 2018 niet verder zijn gekomen dan een uitstoot reductie van 15% ten opzichte van 1990, terwijl dit 25% zou moeten zijn. (12) Volgens een rapport van de FAO uit 2013 is veeteelt verantwoordelijk voor 14,5% van de uitstoot van alle broeikasgassen ‘door menselijk handelen’. (8) Uit een berekening van het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu bleek bovendien dat zo’n 40% van de aan voedsel gerelateerde broeikasgasuitstoot wordt veroorzaakt door de consumptie van vlees en kaas. (18) Gezien de grote bijdrage die plantaardige voeding kan leveren in het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen (5)(9) is het noodzakelijk hier meer aandacht aan te besteden. Het is dus duidelijk dat de consumptie van dierlijke producten sterk bijdraagt aan klimaatverandering en dat de overgang richting een plantaardiger dieet de uitstoot kan verlagen. Dit geldt zeker wanneer het land dat vrijkomt gebruikt wordt voor de groei van planten en bomen. (7)

Milieu –en duurzaamheidsaspecten zijn echter niet de enige motieven die mee worden genomen in de overweging van het voedingspatroon. Ook dierenwelzijn is een belangrijk aandachtspunt. Om een voorbeeld te noemen: in Nederlandse slachthuizen worden weerloze dieren levend gevild, verdronken in gloeiend hete baden of in de afvalbak gegooid. (19) Daarnaast kan een overgang naar een plantaardig voedingspatroon belangrijke gezondheidsvoordelen opleveren. Veganisten hebben een hogere inname van voedingsvezel (6)wat geassocieerd is met een lager risico op cardiovasculaire ziekte en coronaire hartziekte. (23) Hoge inname van dierlijk eiwit wordt positief geassocieerd met mortaliteit, terwijl de inname van plantaardig eiwit wordt geassocieerd met een lagere mortaliteit. (22)(17) Verder worden plantaardige voedingspatronen geassocieerd met verbeterde plasmalipiden concentraties (28)(3)een verbeterde glykemische controle bij patiënten met diabetes type 2  (28)(3) en gewichtsverlies. (24) 

We kunnen dus concluderen dat de overgang naar een plantaardig voedingspatroon belangrijke voordelen met zich mee brengt voor mens, dier én milieu. Maar lukt het ons ook om deze overgang te maken? Hieronder lees je hoe het er momenteel voorstaat in Nederland en wat we kunnen verwachten in 2019.

In Nederland is er een overgang waar te nemen. De afgelopen jaren is men minder vlees en meer plantaardig gaan eten. Er zijn geen exacte cijfers bekend over het aantal veganisten in Nederland. In 2016 maakte het Sociaal en Cultureel Planbureau een schatting van 70 duizend. Volgens een recentere schatting van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme zijn dat er nu 110 duizend. Dit is zo’n zes keer zoveel als tien jaar geleden. (13) Meer mensen eten dus plantaardig. Tussen 2005 en 2015 is de gemiddelde vleesconsumptie met ruim drie kilo gedaald. (25) Hoewel het aantal mensen dat plantaardig eet dus toeneemt, is deze groep toch nog relatief laag en gaat de groei langzaam. In Europa is de consumptie van dierlijke producten de laatste vijftig jaar met 50 procent toegenomen (27) en de eiwitinname van met name dierlijke eiwitten ligt 70% hoger dan de door de WHO aanbevolen hoeveelheid. (26) De daling van de vleesconsumptie in Nederland met drie kilo in tien jaar tijd lijkt positief, maar is nog onvoldoende om een aanzienlijke bijdrage te leveren aan het tegengaan van klimaatverandering. (25)

Gezien de huidige ontwikkelingen is het echter aannemelijk dat meer consumenten in 2019 (en de jaren daarna) zullen bewegen richting een plantaardig(er) voedingspatroon. Een voorbeeld van dergelijke ontwikkelingen is het snel groeiende aanbod van plantaardige alternatieven. Zo verkoopt Jumbo sinds dit jaar veganistische sushi (20) en kwam de supermarktketen met een veganistische kerstspecial. Naar verwachting zal Jumbo ook in 2019 inzetten op de verdere groei van vegetarisme en veganisme. (10) Vivera introduceerde in 2018 ’s werelds eerste plantaardige biefstuk (1) en werkt hard aan het ‘veganizen’ van haar volledige productaanbod. Dit geldt ook voor De Vegetarische Slager. Dit bedrijf heeft een enorme groei doorgemaakt. Eind 2018 werd bekend dat De Vegetarische Slager overgenomen wordt door multinational Unilever, waarmee ze haar groei naar verwachting in 2019 op wereldwijd niveau zal doorzetten. (11) Een ander voorbeeld van ontwikkelingen op het gebied van plantaardige voeding is het besluit van het ministerie van OCW om bij lunches veganistisch eten als standaard te laten gelden (2) en een soortgelijk besluit van de gemeente Utrecht voor vegetarisch eten. (21) 

Dat ook gebruik wordt gemaakt van het groeiende aanbod van vleesvervangers is gebleken in het afgelopen jaar. De eerste vier maanden van 2018 gaven consumenten namelijk 27 procent meer uit aan vleesvervangers dan in 2017.(11) Maaltijdbezorger Uber Eats concludeert op basis van zoekopdrachten van haar gebruikers dat veganistische voeding in 2019 een steeds grotere rol zal gaan spelen in onze samenleving. Daarbij noemt zij specifiek een aantal voedingsmiddelen, namelijk eetbare bloemen, op hennep gebaseerde voedingsmiddelen en dranken, seitan, manaeesh en additieven die plantaardig ‘vlees’ een ‘bloederig’ uiterlijk geven, zoals Vivera dat toepaste bij haar plantaardige biefstuk. (15) 

Samenvattend kunnen we stellen dat het voor alle partijen (mens, dier en milieu) van belang is dat we minder dierlijke en meer plantaardige producten gaan consumeren. De populariteit van plantaardige voeding is langzaam toegenomen in de afgelopen jaren en op basis van de huidige ontwikkelingen is het waarschijnlijk om aan te nemen dat de groep flexitariërs, vegetariërs en veganisten verder zal toenemen in 2019. 

Referenties

  1. AD. (2018, Mei 15). De eerste vega biefstuk komt uit Nederland. Opgeroepen op November 28, 2018, van AD: https://www.ad.nl/koken-en-eten/de-eerste-vega-biefstuk-komt-uit-nederland~ac4772ce/
  2. AD. (2018, November 19). Den Haag | Bij het ministerie van OCW is veganistisch eten de standaard. Opgehaald van AD: https://www.ad.nl/den-haag/bij-het-ministerie-van-ocw-is-veganistisch-eten-de-standaard~a7fd7e62/
  3. Barnard, N. D., Katcher, H. I., Jenkins, D. J., Cohen, J., & Turner-McGrievy, G. (2009). Vegetarian and vegan diets in type 2 diabetes management. Nutrition Reviews, 255-263.
  4. CBS. (2018, November 14). Nieuws 2018 | CO2 uitstoot nagenoeg gelijk in derde kwartaal 2018. Opgehaald van CBS: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/46/co2-uitstoot-nagenoeg-gelijk-in-derde-kwartaal-2018
  5. Clune, S., Crossin, E., & Verghese, K. (2015). Systematic review of greenhouse gas emissions for different fresh food categories. Journal of Cleaner Production, 766-783.
  6. Davey, G. K., Spencer, E. A., Appleby, P. N., Allen, N. E., Knox, K. H., & Key, T. J. (2003). EPIC-OXFORD: lifestyle characteristics and nutrient intakes in a cohort of 33883 meat-eaters and 31546 non meat-eaters in the UK. Public Health Nutrition, 259-268.
  7. Deelder, M. (2016, Februari 10). Redden we de wereld als we geen dierlijke producten meer eten?Opgehaald van De Correspondent: https://decorrespondent.nl/4014/redden-we-de-wereld-als-we-geen-dierlijke-producten-meer-eten/241868105820-0404172f?fbclid=IwAR0vi0_wA-AMC5PHKRgcpS9PCaoVY8DdICPiF1na75qG0y5SuNOKjSCFWhA
  8. Gerber, P. J., Steinfeld, H., Henderson, B., Mottet, A., Opio, C., Dijkman, J., . . . Tempio, G. (2013). Tackling climate change through livestock: a global assessment of emissions and mitigation opportunities.Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO).
  9. Hallström, E., Carlsson-Kanyama, A., & Börjesson, P. (2014). Environmental impact of dietary change: a systematic review. Journal of Cleaner Production, 1-11.
  10. Jumbo. (2018, Oktober 1). Jumbo zet in op verdere groei vega en vegan. Opgehaald van Jumbo: https://nieuws.jumbo.com/persbericht/jumbo-zet-in-op-verdere-groei-vega-en-vegan/347/
  11. Kamsma, M., & Tuenter, G. (2018, December 21). De hele wereld moet aan de kipstuckjes. Opgehaald van NRC: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/21/de-hele-wereld-moet-aan-de-kipstuckjes-a3126825?fbclid=IwAR0R6wzkERYX48JAqs50i56ecBXesgqCSJx2wLF2oxbbfIRx41Br2cBIGyQ
  12. Koster, R. (2018, December 5). Nederland haalt CO2 doelstelling bij lange na niet. Opgeroepen op December 11, 2018, van NOS: https://nos.nl/artikel/2262179-nederland-haalt-co2-doelstelling-bij-lange-na-niet.html
  13. Kropman, R. (2018, September 21). Easy-peasy vegan: de opmars van de veganist. de Volkskrant. Opgeroepen op December 10, 2018, van https://www.volkskrant.nl/de-gids/easy-peasy-vegan-de-opmars-van-de-veganist~be04cb0a/
  14. Milieu Centraal. (sd). Klimaat en aarde | Klimaatverandering. Opgeroepen op November 21, 2018, van Milieu Centraal: https://www.milieucentraal.nl/klimaat-en-aarde/klimaatverandering/
  15. Nieuwsblad. (2018, December 6). Veganisme gaat doorbreken in 2019. Opgehaald van Nieuwsblad: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20181205_04012286?fbclid=IwAR2-pUvNaedzPqv2pBrml6aQCjLJpm1pgw7IFSpzXpBmWzAYh9_TPKheL4k
  16. NU.nl. (2018, Februari 23). Kabinet zet zwaargewichten in bij terugdringen CO2 uitstoot. Opgehaald van NU.nl: https://www.nu.nl/politiek/5148131/kabinet-zet-zwaargewichten-in-bij-terugdringen-co2-uitstoot.html
  17. Orlich, M. J., Singh, P. N., Sabaté, J., Jaceldo-Siegl, K., Fan, J., Knutsen, S., . . . Fraser, G. E. (2013). Vegetarian Dietary Patterns and Mortality in Adventist Health Study 2. JAMA Internal Medicine, 1230-1238.
  18. RIVM. (2015, September 10). Beetje minder vlees en zuivel is goed voor mens en milieu. Opgehaald van RIVM: https://www.rivm.nl/nieuws/beetje-minder-vlees-en-zuivel-is-goed-voor-mens-en-milieu
  19. RTL Nieuws. (2018, Juni 19). ‘Absolute horror’: Kamer geschokt door misstanden bij slachthuizen. Opgehaald van RTL Nieuws: https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4246646/absolute-horror-kamer-geschokt-door-misstanden-bij-slachthuizen
  20. RTL Nieuws. (2018, November 26). Sushi en sashimi nu ook veganistisch: ‘Gemaakt van water en zeewier’. Opgeroepen op November 28, 2018, van RTL Nieuws: https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/4497326/sushi-en-sashimi-nu-ook-veganistisch-gemaakt-van-water-en-zeewier
  21. RTV Utrecht. (2018, November 23). Nieuws | Gemeente Utrecht luncht voortaan vegetarisch. Opgeroepen op November 28, 2018, van RTV Utrecht: https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1849114/gemeente-utrecht-luncht-voortaan-vegetarisch.html
  22. Song, M., Fung, T. T., Hu, F. B., Willett, W. C., Longo, V. D., Chan, A. T., & Giovannucci, E. L. (2016, Augustus). Association of Animal and Plant Protein Intake With All-Cause and Cause-Specific Mortality. JAMA Internal Medicine, 1453-1463.
  23. Threapleton, D. E., Greenwood, D. C., Evans, C. E., Cleghorn, C. L., Nykjaer, C., Woodhead, C., . . . Burley, V. J. (2013). Dietary fibre intake and risk of cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis. BMJ, 1-12.
  24. Turner-McGrievy, G., Davidson, C. R., Wingard, E. E., Wilcox, S., & Frongillo, E. A. (2015). Comparative effectiveness of plant-based diets for weight loss: A randomized controlled trial of five different diets. Nutrition, 350-358.
  25. Vervest, M. (2017, Januari 25). ‘Met een vleestaks gaan we het klimaat niet redden’. Opgehaald van RTL Nieuws: https://www.rtlnieuws.nl/node/156751
  26. Westhoek, H., Lesschen, J. P., Leip, A., Rood, T., Wagner, S., De Marco, A., . . . Sutton, M. A. (2015). Nitrogen on the table: the influence of food choices on nitrogen emissions and the European environment (European Nitrogen Assessment Special Report on Nitrogen and Food).Edinburgh, UK: Centre for Ecology & Hydrology.
  27. Westhoek, H., Rood, T., van den Berg, M., Janse, J., Nijdam, D., Reudink, M., & Stehfest, E. (2011). The Protein Puzzle: the consumption and production of meat, dairy and fish in the European Union.Den Haag: PBL Publishers.
  28. Yokoyama, Y., Levin, S. M., & Barnard, N. D. (2017). Association between plant-based diets and plasma lipids: a systematic review and meta-analysis. Nutrition Reviews, 683-698.

Posted by tahneevanlaere

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.